Кантип сактала турган бюджет түзүү

Сен акчаны түшүнүүнү чечтиң. Айлыкты жаздың, ижара менен азыкты алып салдың, калдыкка карадың. Баары туура келгендей.

Анан кредит, жакын адамдын туулган күнү жана эчак алмаштыра турган бут кийим эсиңе түшөт. Саякатка да чогулткуң келген. Эркин акча алда канча аз болуп чыгат.

Бюджет иштеши үчүн ага кадимки чыгымды гана эмес, кийинки тапшырмаларды да киргизүү керек. Муну кадам менен карап чыгабыз.

1. Адегенде чындыгында канча коротооруңду бил

Эгер мурда эсеп жүргүзбөсөң, биринчи бюджет болжолдуу болот. Бул кадимки нерсе.

Акыркы айдагы карта операцияларын кара. Нак сатып алууларды кош. Чыгымды түшүнүктүү топторго бөл: турак-жай, азык, жол, ден соолук, кредит, көңүл ачуу жана башка сатып алуулар.

Дароо кырк категория ачууга аракет кылба. Баштоодо негизги суммаларды көрүү маанилүү.

Мисалы, азыкка 15 000 кетет деп ойлойсуң. Эсептен кийин 21 000 болот: үйгө бараткан жолдогу кичине сатып алууларды унуттуң.

Адат менен бааны өзгөртпөй жаңы бюджетке 15 000 койсоң, план кайра туура келбейт. Чыныгы суммадан баштап, анан эмнени өзгөртүүгө болорун чеч.

2. Ишене турган кирешени эсепте

Кийинки айда күткөн акчаны жаз: колго келген айлык, ырасталган буйрутма, пенсия, жөлөкпул жана башка түшүүлөр.

Азырынча суроолуу нерсени өзүнчө көрсөт: мүмкүн сыйлык, ырастала элек кошумча иш, эски телефонду сатуу.

Элестет: айлыгың 70 000. Дагы 20 000 сыйлык болушу мүмкүн. Алдын ала 90 000дын баарын бөлүп, сыйлык берилбесе, планга 20 000 жетпейт.

Ошондуктан негизги бюджетти 70 000га түз. Кошумча акча чындап келгенде, кайда жөнөтөрүңдү чечесиң.

Туруксуз кирешеде эки вариант түзсө болот: аз кирешелүү айга этият план жана кошумча түшүүгө кеңейтилген. Милдеттүү төлөмдөр этият вариантка батышы керек.

3. Милдеттүү төлөм менен зарыл чыгымды жаз

Адегенде эмнени биринчи төлөө керек экенинен башта: турак-жай, коммуналдык, кредит, азык, дары, жол жана байланыш.

Төлөмдөрдүн жанына дата кой.

Айлык 15-инде келет, ижара 5-инде төлөнөт дейли. Айлык киреше жетиштүү болсо да, 5-инде керектүү сумма жок болушу мүмкүн. Демек, ижаранын бир бөлүгүн мурунку айлыктан сактоо керек.

Бюджет эки суроого жооп бериши керек: «Акча жетеби?» жана «Керектүү күнгө чейин колумда болобу?»

Кредит бар болсо, милдеттүү төлөмдү толук киргиз. Кошумча мөөнөтүнөн мурда төлөөнү өзүнчө сапка жаз, эгер акча калса.

4. Ар айда болбой турган чыгымды эсте

Жылнааманы ачып, жок дегенде жакынкы үч айга кара.

Туулган күндөр болобу? Камсыздандыруу төлөнөбү? Мезгилге кийим алынабы? Баланы мектепке даярдоо керекпи? Пландуу текшерүүдөн өтөсүңбү?

Мындай чыгымды күтүлбөгөн деп атоо оңой, бирок көпчүлүгү алдын ала белгилүү.

Төрт айдан кийин машинага 16 000 керек дейли. Айына 4 000 чогултса болот. Төлөм күнү бүт бюджетти бузбайт.

Бул белгилүү тапшырмага өзүнчө резерв. Каржылык жаздык алдын ала плантай элек кырдаал үчүн.

5. Максаттарды айлык планга кош

Максатта үч нерсе болушу керек: акча эмнеге, канча жана кайсы мөөнөткө.

Мисалы: «Бир жылда 72 000 сомдук ноутбук алуу».

Топтоо жок болсо, айына 6 000 керек. 24 000 бар болсо, 48 000 калат — айына 4 000.

Эми бул сумманы бюджетке киргиз. Болбосо топтоо бардык сатып алуудан кийин бир нерсе калабы дегенге көз каранды болот.

Бир убакта ноутбук, саякат жана оңдоо кааласаң, ар бирин эсепте. Үчөө тең учурдагы кирешеге батпашы мүмкүн. Анда тартипти танда: азыр эмне маанилүү, эмне күтө алат.

6. Каржылык жаздыкты алдын ала көр

Жаздык — киреше жоголуу жана күтүлбөгөн чыгым үчүн резерв.

Анын өлчөмүн жөн гана айлыктан эмес, жашоого керек суммадан эсептөө ыңгайлуу.

Зарыл чыгым айына 45 000 дейли. Үч айга резерв — 135 000, алтыга — 270 000.

Бул багыттоо. Керектүү сумма милдеттен жана кирешени канчалык тез калыбына келтирериңден көз каранды. Туруксуз иш жана бир нече багуучу болсо, запас көбүрөөк керек болушу мүмкүн.

Колуңдан келген төгүмдөн башта. Адегенде 10 000 чогултуу, анан бир айлык зарыл чыгым.

Бюджетке кирешенин 10%ын топтоо сунушталат. Бирок пайыз сенин жашооңо батышы керек. Мындай которуудан кийин тамакка карыз алсаң, сумманы жана бүт планды кайра кара.

7. Баары кирешеге батабы текшер

80 000 колго аласың жана мындай план түздүң дейли:

Акча эмнеге керек	Айлык сумма
Турак-жай жана коммуналдык	25 000 сом
Азык жана үй сатып алуулары	18 000 сом
Жол жана байланыш	5 000 сом
Ден соолук	2 000 сом
Кредиттин милдеттүү төлөмү	8 000 сом
Белгилүү кийинки чыгымга резерв	4 000 сом
Каржылык жаздык	6 000 сом
Ноутбукка топтоо	4 000 сом
Көңүл ачуу жана жеке каалоо	5 000 сом
Пландан четтөөгө кичине запас	3 000 сом
Бардыгы бөлүнгөн	80 000 сом

Бардык акчага багыт берилди. 10 000 жаздыкка жана ноутбукка кетет — алар сенин топтооң бойдон калат.

Эми 4 000 сомдук абонемент кошгуң келди. План кирешеден 4 000га ашып кетет.

Демек, бир нерсени өзгөртүү керек: арзаныраак вариант, башка сапты кыскартуу, сатып алууну жылдыруу же кирешени көбөйтүү. Жөн гана жаңы чыгым кошуп, баары болот деп үмүттөнүү жетишсиз.

8. Күнүмдүк сатып алууга түшүнүктүү чек кой

Бир айлык сумма кээде аз: аны өтө тез коротуп салууга болот.

Мисалы, азык менен үй сатып алууга 30 күнгө 18 000 бөлүнгөн. Бул жети күнгө болжол менен 4 200.

Апталык багыт ашып кетүүнү эртерээк көрүүгө жардам берет. Биринчи аптада 7 000 кетсе, эмне болгонун түшүнүү керек.

Балким азык менен тиричилик химиясын бир айга алдың. Анда чоң чыгым түшүнүктүү. Балким дайыма эсептегенден көп алып жатасың.

Багыт кырдаалды өз убагында текшерүү үчүн. Ар күн же ар апта бирдей сумма коротуунун кажети жок.

Кошумча акча менен эмне кылуу

Сыйлык келди, эски телефон сатылды, кошумча буйрутма чыкты.

Короткончо планга кара. Азыр эң маанилүү тапшырма кайсы: милдеттүү төлөмгө жетпегендик, кичине резерв, кымбат карыз же керек сатып алуубу?

Дагы 15 000 келди дейли. 10 000ду жаздыкка, 3 000ду максатка, 2 000ду жакшы сатып алууга калтырса болот. Бул шарттуу бөлүштүрүү, милдеттүү үлүш эмес.

Кошумча киреше максатка тез жетүүгө жардам берет. Бирок бир сыйлык дайыма көбүрөөк корото бересиң дегенди билдирбейт.

Бюджет туура келбесе, чыгымды да, кирешени да текшер

Адегенде чоң зыянсыз кыскартыла турган сатып алууларды кара: колдонбогон жазылуу, керексиз кызмат, импульсивдүү заказ.

Бирок кирешенин дээрлик баары турак-жай, тамак, дарылоо жана милдеттүү төлөмгө кетсе, жазылууну жокко чыгаруу жетишсиз.

Анда олуттуураак өзгөрүү керек: жеткиликтүү турак-жай, милдеттин башка шарты, кошумча иш же көбүрөөк акы төлөнүүчү жумуш.

Көндүмдү өнүктүрүү да каржылык пландын бөлүгү болушу мүмкүн. Окууга чыгымды өзүнчө баала: эмне үйрөнөсүң, кайда колдоносуң жана кошумча кирешеге түшүнүктүү жол барбы.

Бюджетти эмне үчүн кайра караш керек

Баа өзгөрөт. Үй-бүлө курамы, иш, ден соолук жана муктаждык да өзгөрөт.

Кадимки азык себети мурда 18 000 турса, азыр 20 000 болсо, эски сан чындыкка туура келбей калды.

Максат да ошондой. Бир жыл чогулткан ноутбук кымбаттап же арзандап кетиши мүмкүн. Анда-санда баасын текшерип, планды түзөт.

Узак тапшырмаларды да жазган оң: турак-жай, балдардын билими, иш бүткөндөн кийинки жашоого акча. Дароо ондогон жылды эсептөөнүн кажети жок. Азыр аныктай алганыңдан башта.

Түзгөндөн кийин бюджетти кантип колдонуу

Ай ичинде чыгымды жаз. Аптасына бир жолу негизги топтордо канча калганын жана алдыда кайсы төлөм бар экенин текшер.

Айдын аягында план менен жыйынтыкты салыштыр.

Мисалы:

Категория	План	Короткон
Азык	18 000 сом	20 500 сом
Жол жана байланыш	5 000 сом	4 500 сом
Көңүл ачуу	5 000 сом	6 000 сом

Азыкка 2 500 көп кетти, жол менен байланышка 500 аз, көңүл ачууга 1 000 көп. Жалпы ашыкча 3 000 болду.

Мисалда аны четтөө запасы жабат. Эми себебин түшүн: конок болдубу, баа өстүбү же башынан аз эсептедиңби?

Бир жолку болсо, кийинки ай башкача өтүшү мүмкүн. Кайталанса — планды же чечимди түзөт.

Иштеген бюджет — ошол боюнча чечим кабыл ала турганың. Зарыл нерсени төлөө, келечекке акча калтыруу жана азыр кайсы сатып алуу жеткиликтүү экенин түшүнүү.